Zaledwie 700 metrów od centrum Ciężkowic, na północno-zachodnich stokach wzgórza Skała, leży niezwykły rezerwat przyrody nieożywionej. To miejsce, gdzie piaskowiec przez tysiące lat kształtowany erozją przybrał formy przypominające ludzi, zwierzęta i budowle. Efekt? Skalne miasto, które owiane jest legendami i fascynuje zarówno geologów, jak i zwykłych spacerowiczów.
Rezerwat chroniony jest od dawna – już w 1931 roku uznano go za zabytek przyrody, choć formalnie status rezerwatu otrzymał w 1974 roku. Dziś stanowi część Ciężkowicko-Rożnowskiego Parku Krajobrazowego.
- niezwykłe formacje skalne
- fascynujące legendy i podania
- łatwy szlak spacerowy
- piękne punkty widokowe
- urokliwy Wąwóz Czarownic
Skały z imionami i legendami
Spacer po rezerwacie to trochę jak wędrówka przez fantastyczny świat rzeźb naturalnych. Każda większa formacja ma swoją nazwę, a wiele z nich wiąże się z lokalnymi podaniami.
Zaraz przy wejściu czeka Czarownica z haczykowatym nosem – jakby strażniczka tego miejsca. Dalej można natrafić na Ratusz, Wieżę, Maczugę czy Piramidę. Jest też Borsuk, Orzeł, Żółw i Pianino. Największa formacja to Grunwald – nazwana tak w 1910 roku, w pięćsetną rocznicę słynnej bitwy.
Najstarsza legenda mówi, że w tym miejscu stało kiedyś prawdziwe miasto, którego rajcy zamiast rządzić woleli hulać i pić. Za karę siedziba urzędników razem z nimi zamieniła się w kamień – tak powstał Ratusz i inne skalne budowle.
Nie wszystkie skały mają ustalone nazwy. Czasem wystarczy odrobina wyobraźni, żeby w piaskowcowych formach dostrzec własne kształty i postacie.
Co dokładnie zobaczysz w Skamieniałym Mieście
Rezerwat rozciąga się między doliną rzeki Białej Tarnowskiej a szczytem wzgórza Skała (367 m n.p.m.). Szlak wiedzie przez las, między wysokimi na kilkanaście metrów formacjami z piaskowca ciężkowickiego.
Trasa jest oznakowana i łatwa do przejścia dla każdej sprawnej osoby. Nie ma tu przepaści ani ekstremalnych podejść, choć trzeba liczyć się z korzeniami, kamieniami i schodkami. Z wózkiem dziecięcym się nie przejdzie.
Po drodze czekają punkty widokowe – zwłaszcza Skała z Krzyżem oferuje panoramę na Ciężkowice i okoliczne wzgórza. W niektórych zakamarkach można nawet spotkać rzadkiego podkowca małego, nietoperza z charakterystyczną narośnią przypominającą podkowę.
Wąwóz Czarownic – bonus po zwiedzaniu
Po wyjściu z rezerwatu warto skręcić w prawo, przejść kilkadziesiąt metrów asfaltem i zejść bramą w dół – do Wąwozu Czarownic. To dodatkowe kilkanaście minut marszu w jedną stronę, ale zdecydowanie warte wysiłku.
Wąwóz jest wąski – zaledwie trzy metry szeroki – otoczony stromymi, kilkunastometrowymi ścianami skalnymi. Na końcu czeka wodospad na potoku Ostruszanka, który zimą zamienia się w lodową ścianę, a latem huczy spadając z kilku metrów wysokości. Atmosfera bajkowa, zielona, zupełnie inna niż w samym rezerwacie.
Dla kogo jest Skamieniałe Miasto w Ciężkowicach
To doskonałe miejsce na rodzinną wycieczkę. Dzieci uwielbiają szukać kolejnych form skalnych i zgadywać, co przedstawiają. Legendy dodają uroku i pobudzają wyobraźnię.
Miłośnicy geologii znajdą tu fascynujący przykład tzw. skalnego miasta – zespołu skał zgrupowanych na niewielkiej powierzchni i tworzących różnorodne kształty. Piaskowiec ciężkowicki odsłania swoją historię sprzed milionów lat.
Sprawdzi się też jako krótki wypad dla osób szukających nietypowych miejsc w Małopolsce. Nie trzeba być zaawansowanym turystą – wystarczy wygodne obuwie i godzina-dwie wolnego czasu.
W rezerwacie można spotkać przewodników, którzy opowiadają szczegółowo o legendach i geologii tego miejsca. To zdecydowanie uatrakcyjnia zwiedzanie, zwłaszcza gdy w grupie są dzieci.
Ile czasu zarezerwować na wizytę
Na sam spacer po Skamieniałym Mieście warto przeznaczyć około 1,5-2 godzin. Wycieczka w jedną stronę zajmuje mniej więcej godzinę, powrót pół godziny. Oczywiście można iść wolniej, robić zdjęcia, szukać kolejnych form w skałach.
Jeśli dołożyć do tego Wąwóz Czarownic (co zdecydowanie warto), trzeba doliczyć kolejne 20-30 minut. Łącznie spokojnie można spędzić tu 2-2,5 godziny.
Szlaki są kręte, często prowadzą po skałach i korzeniach, więc nie jest to spacer na obcasach. Wygodne buty to podstawa.
Ceny biletów i informacje praktyczne
Wstęp do rezerwatu jest płatny, ale opłata symboliczna:
- Bilet normalny: 7 zł
- Bilet ulgowy: 5 zł
Kasy biletowe znajdują się przy głównym wejściu do rezerwatu (ul. Krynicka 79) oraz przy parkingu koło wejścia do Wąwozu Wodospad (ul. Tysiąclecia). Rezerwat otwarty jest przez cały rok, ale najlepiej wcześniej umówić się na wizytę z przewodnikiem, jeśli chcesz skorzystać z takiej opcji.
Parking przy wejściu również jest płatny. W weekendy bywa przepełniony ze względu na duży ruch turystyczny – alternatywą może być parking na rynku w Ciężkowicach, skąd do rezerwatu prowadzi krótka droga piesza.
Przy wejściu do rezerwatu można kupić regionalne pamiątki.
Jak dojechać do Ciężkowic
Ciężkowice leżą we wschodniej Małopolsce, w powiecie tarnowskim, mniej więcej w połowie drogi między Tarnowem a Nowym Sączem. Rezerwat znajduje się około 700 metrów na południe od centrum miasta, przy drodze z Tarnowa do Gorlic i Krynicy.
Samochodem z Krakowa to niecałe 100 km (około 1,5 godziny jazdy). Z Tarnowa zaledwie 20 km. Wejście główne na ul. Krynickiej 79 jest dobrze oznakowane.
Dla osób podróżujących komunikacją publiczną – do Ciężkowic można dojechać autobusem z Tarnowa lub innych okolicznych miejscowości. Z centrum miasta do rezerwatu to krótki spacer.
Skamieniałe Miasto to doskonały punkt wypadowy na jednodniową wycieczkę z Krakowa lub Tarnowa. Można połączyć to z wizytą w pobliskim Parku Zdrojowym w Ciężkowicach.