W centrum niewielkiego miasteczka Ciężkowice, położonego w Pogórzu Ciężkowickim, stoi neogotycki kościół św. Andrzeja Apostoła, który od wieków pełni funkcję Sanktuarium Pana Jezusa Miłosiernego. To miejsce kultu religijnego związane z XVII-wiecznym obrazem Ecce Homo, któremu wierni przypisują cudowną moc. Historia tego wizerunku jest pełna niezwykłych zwrotów akcji – od zaginięcia w Krakowie po dramatyczne odzyskanie przez mieszkańców miasteczka.
Sanktuarium przyciąga zarówno pielgrzymów szukających duchowego wsparcia, jak i miłośników architektury sakralnej oraz historii. Warto tu zajrzeć zwłaszcza w drodze do pobliskiego rezerwatu Skamieniałe Miasto.
- cudowny obraz Ecce Homo
- neogotycka architektura
- niezwykła historia zaginięcia
- miejsce pielgrzymek
- bliskość rezerwatu Skamieniałe Miasto
Cudowny obraz z burzliwą historią
Serce sanktuarium stanowi obraz Pana Jezusa Miłosiernego, znany jako Ecce Homo, namalowany na płótnie w stylu wczesnobarokowym. Ma niewielkie rozmiary – zaledwie 71 na 53 centymetry. Przedstawia Chrystusa pokrytego ranami i krwią, ze związanymi rękami, trzymającego w lewej dłoni trzcinę. Głowę w koronie cierniowej otacza aureola, ramiona okrywa purpurowy płaszcz.
Nie do końca wiadomo, kiedy dokładnie obraz trafił do Ciężkowic. Jedna wersja mówi, że w 1682 roku papież Innocenty XI podarował go miejscowemu kapłanowi. Druga wskazuje na papieża Urbana VIII i rok 1632. Początkowo przechowywano go na plebanii, dopóki nie doszło do pierwszego cudownego uzdrowienia. Wtedy przeniesiono wizerunek do kościoła, a wdzięczna osoba ufundowała ołtarz św. Antoniego, w którym umieszczono obraz.
W 1720 roku, gdy mieszkańcy Ciężkowic chcieli uzyskać oficjalne zatwierdzenie kultu przez władze kościelne, zostali zmuszeni do przekazania obrazu do badań do Krakowa. I tu zaczyna się naprawdę niezwykła historia – obraz w Krakowie zaginął. Odnalazł się dopiero w 1753 roku w zaskakujących okolicznościach, zamurowany w kościele Najświętszej Maryi Panny.
Po odnalezieniu obrazu w Krakowie otoczono go wielką czcią. W uroczystej procesji przewieziono go z kościoła Mariackiego na Wawel, a następnie do kaplicy księży Misjonarzy. Mieszkańcy Ciężkowic musieli czekać ponad 40 lat, zanim 3 maja 1795 roku – po długich staraniach – odzyskali swój cudowny wizerunek.
Księga łask dokumentuje liczne przypadki otrzymania pomocy przez wiernych modlących się przed tym obrazem. Dziś znajduje się on w głównym ołtarzu kościoła, wykonanym w stylu neogotyckim przez Stanisława Wójcika w 1907 roku.
Neogotycka perła projektu Jana Sas-Zubrzyckiego
Obecny kościół powstał w latach 1901-1902 według projektu Jana Sas-Zubrzyckiego, jednego z czołowych architektów przełomu XIX i XX wieku. Konsekracji świątyni dokonał w 1904 roku biskup Leon Wałęga. Budowla została uszkodzona podczas wojny, ale po 1945 roku przeszła gruntowny remont.
To murowana z cegły i kamienia bazylika trójnawowa z transeptem i prezbiterium zamkniętym trójbocznie. Od frontu góruje nad nią wysoka wieża na planie kwadratu, zwieńczona kopułą. Bogato zdobione elewacje wspierają przypory. Do środka prowadzi schodkowy portal, dachy są płaskie i dwuspadowe.
Świątynia została wpisana do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego, co potwierdza jej wartość architektoniczną i historyczną.
Co zobaczyć wewnątrz sanktuarium
Wnętrze kościoła robi wrażenie już od progu. Arkady i ostro zakończone okna z witrażami tworzą typową dla negotyku atmosferę. Witraże zostały wykonane w 1905 roku w krakowskim Zakładzie Witraży Stanisława Gabriela Żeleńskiego i do dziś zachwycają grą kolorów, zwłaszcza gdy pada przez nie światło słoneczne.
Polichromie na ścianach powstały w latach 1943-1944, a te na sklepieniach nieco później – w latach 1954-1956. Wszystkie namalował Józef Dutkiewicz. Dekoracje te przetrwały do naszych czasów w dobrym stanie.
Oprócz głównego ołtarza z cudownym obrazem, warto zwrócić uwagę na pięć ołtarzy bocznych, również wykonanych w stylu neogotyckim. Trzy z nich zaprojektował Andrzej Lenik. W ołtarzach tych znajdują się cenne obrazy, między innymi XVIII-wieczne płótno przedstawiające Męczeństwo św. Andrzeja.
Dla kogo jest to miejsce
Sanktuarium odwiedzają przede wszystkim pielgrzymi, którzy przybywają tu indywidualnie lub w zorganizowanych grupach. W piątki odprawiana jest msza święta z koronką do Miłosierdzia Bożego, co przyciąga wiernych z okolicy.
Miejsce to zainteresuje również osoby fascynujące się architekturą sakralną – neogotycki kościół Jana Sas-Zubrzyckiego to doskonały przykład stylu z początku XX wieku. Miłośnicy historii sztuki docenią witraże i polichromie, a także barokowy obraz w neogotyckim ołtarzu.
Sanktuarium można połączyć z wizytą w pobliskim rezerwacie przyrody Skamieniałe Miasto, słynącym z piaskowcowych skał o fantazyjnych kształtach. Ciężkowice leżą w malowniczym Pogórzu Ciężkowickim, więc warto zaplanować tu dłuższy postój podczas wycieczki po tej części Małopolski.
Praktyczne informacje – godziny mszy i dojazd
Kościół jest czynny codziennie, a msze święte odprawiane są regularnie. W niedziele i święta o godzinach: 7:00, 9:00, 10:15, 11:30 i 16:00. W dni powszednie msza odbywa się o 6:30, 7:00, 15:00 oraz 18:00 (w okresie zimowym o 17:00). W piątki wieczorna msza połączona jest z koronką do Miłosierdzia Bożego.
Wstęp do kościoła jest bezpłatny, choć można złożyć ofiarę na tacę lub wrzucić do skarbonki.
Sanktuarium znajduje się przy ulicy Św. Andrzeja 8 w Ciężkowicach (kod pocztowy 33-190). Ciężkowice leżą około 26 kilometrów na południe od Tarnowa i około 80 kilometrów na wschód od Krakowa. Można tu dojechać samochodem drogą wojewódzką nr 977. W miasteczku znajduje się również stacja kolejowa Bogoniowice-Ciężkowice na linii z Tarnowa do słowackiej granicy w Leluchowie.
Na zwiedzanie samego kościoła wystarczy około 30-45 minut, chyba że ktoś chce uczestniczyć we mszy świętej. Warto jednak zarezerwować więcej czasu na spacer po Ciężkowicach i okolicy – szczególnie polecany jest pobliski rezerwat Skamieniałe Miasto z charakterystycznymi skałami piaskowcowymi.
Ciężkowice to jedno z najstarszych miejscowości w regionie – pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1125 roku, kiedy była własnością opactwa benedyktynów w Tyńcu. Prawa miejskie nadał jej w 1348 roku król Kazimierz Wielki.
Kontakt z parafią możliwy jest pod numerem telefonu +48 14 651 00 30 lub mailowo: [email protected]. Więcej informacji można znaleźć na stronie internetowej: www.ciezkowice.diecezja.tarnow.pl
Sanktuarium należy do diecezji tarnowskiej i jest siedzibą dekanatu Ciężkowice. To ważny punkt na mapie miejsc kultu religijnego w Małopolsce, zwłaszcza dla osób czczących Miłosierdzie Boże. Historia cudownego obrazu, który zaginął i odnalazł się po latach w murach krakowskiego kościoła, dodaje temu miejscu wyjątkowego charakteru.