Muzeum Regionalne w Pilźnie to niewielka placówka, która od 2014 roku dokumentuje dzieje miasteczka i okolic. Mieści się w zabytkowej organistówce przy kościele św. Jana Chrzciciela – murowanym budynku z 1908 roku, który przeszedł gruntowny remont i adaptację. W kilku salach wystawowych zgromadzono ponad 1500 eksponatów, od znalezisk archeologicznych po obrazy lokalnych artystów.
Nie jest to duże muzeum, ale ma w sobie coś autentycznego. Powstało z potrzeby serca – pomysł narodził się już w 2004 roku, choć realizację rozpoczęto dopiero dekadę później.
- autentyczne wnętrza z różnych epok
- niezwykłe znaleziska archeologiczne
- unikalne dzieła Stanisława Westwalewicza
- historia Pilzna od średniowiecza
- kameralna atmosfera sprzyjająca refleksji
Historia powstania muzeum w Pilźnie
Decyzję o utworzeniu muzeum Rada Miejska Pilzna podjęła w 2014 roku, a za realizację odpowiadał Dom Kultury. Budynek dawnej organistówki wydzierżawiono od parafii na 20 lat i przez dwa lata prowadzono prace remontowe. Obiekt zyskał nowe poddasze, zachowując jednocześnie historyczny charakter – to parterowa murówka z dwoma piwnicami i dwuspadowym dachem.
Uroczyste otwarcie nastąpiło 4 października 2014 roku, podczas obchodów 660-lecia lokacji Pilzna. Wzięli w nim udział nie tylko mieszkańcy, ale też muzealnicy z Tarnowa, Dębna i Dębicy. Placówka działa jako jednostka samorządowa w strukturach pilźnieńskiego Domu Kultury.
Podczas badań archeologicznych na Rynku w 2014 roku odkryto cenne artefakty, które trafiły prosto do muzealnych zbiorów – w tym same odkrycie stało się częścią lokalnej historii.
Co można zobaczyć w Muzeum Regionalnym
Ekspozycja stała nosi tytuł „Pilzno i Ziemia Pilźnieńska na przestrzeni wieków” i prowadzi zwiedzających przez dzieje miasta od średniowiecza po wiek XX. W gablotach znalazły się kopie pergaminowych dokumentów – przywilejów królewskich, nadań dla miasta i jego mieszkańców. Są tu też stare plany, pieczęcie miejskie, archiwalne fotografie i przedmioty codziennego użytku.
W piwnicach urządzono mini-ekspozycję archeologiczną. Można tam obejrzeć ząb mamuta, neolityczne narzędzia krzemienne – tłuczaki, skrobaki i groty strzał. To namacalny dowód, że okolice Pilzna były zamieszkane od tysięcy lat.
Na piętrze czeka coś innego – zrekonstruowane wnętrza. Z jednej strony salon mieszczańskiego domu, z drugiej chłopska chałupa. Zestawienie pokazuje różnice w życiu codziennym różnych warstw społecznych. Meble, naczynia, drobne przedmioty – wszystko autentyczne lub wierne repliki.
Kolekcja Stanisława Westwalewicza
Osobna sala poświęcona jest twórczości Stanisława Westwalewicza – malarza, który przez ponad dekadę mieszkał i pracował w Pilźnie. W zbiorach znajdują się jego oleje i akwarele z lat 1951-1962, przedstawiające pilźnieńskie krajobrazy, zabytki i zabudowę miasta. To cenna dokumentacja tego, jak wyglądało miasteczko w połowie XX wieku.
Westwalewicz uwiecznił miejsca, których część już nie istnieje lub zmieniła się nie do poznania. Dla starszych mieszkańców to podróż sentymentalna, dla młodszych – lekcja historii w obrazach.
W zbiorach muzeum znajduje się też regionalna kartografia i rękopisy – materiały, które stanowią kopalnię wiedzy dla badaczy lokalnych dziejów.
Dla kogo jest to miejsce
Muzeum kieruje swoją ofertę edukacyjną do różnych grup. Organizowane są zajęcia dla przedszkolaków, uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Tematyka koncentruje się wokół pojęcia „małej ojczyzny” – historii lokalnej, kultury materialnej, tradycji rzemieślniczych.
Dla turystów przejazdem to dobry punkt do krótkiego postoju. Zwiedzanie nie zajmuje więcej niż godzinę, może półtorej jeśli czyta się wszystkie opisy i zagłębia w szczegóły. Miłośnicy historii regionalnej znajdą tu sporo ciekawostek o Ziemi Pilźnieńskiej, rzemiosłach, dawnych cechach i życiu miasta.
Rodziny z dziećmi też mogą zajrzeć – zwłaszcza te, które lubią edukację przez zabawę. Zrekonstruowane wnętrza i przedmioty archeologiczne budzą ciekawość młodszych zwiedzających.
Zbiory muzeum – od archeologii po etnografię
Ponad 1500 eksponatów to sporo jak na niewielką placówkę. Zbiory obejmują kilka kategorii:
- Archeologia – znaleziska z badań wykopaliskowych, w tym te z Rynku w Pilźnie
- Etnografia – przedmioty związane z kulturą ludową i życiem codziennym
- Historia – dokumenty, fotografie, pieczęcie, plany miasta
- Numizmatyka – monety i medale
- Sztuka – obrazy, w tym wspomniana kolekcja Westwalewicza
- Zbiory biograficzno-literackie związane z regionem
Muzeum prowadzi też działalność badawczą i wydawniczą. Realizowane są projekty historyczne i kulturalne, organizowane wystawy czasowe. To żywa instytucja, nie tylko magazyn staroci.
Praktyczne informacje – jak dotrzeć i co warto wiedzieć
Muzeum znajduje się przy ulicy Petrycego 8 w Pilźnie, tuż obok kościoła św. Jana Chrzciciela. To centrum miasta, więc trudno przegapić. Budynek jest niewielki, ale charakterystyczny – stara organistówka z czerwonej cegły.
Kontakt: telefon 14 672 11 90, e-mail [email protected]. Strona internetowa www.muzeumpilzno.pl może zawierać aktualne informacje o wystawach czasowych i wydarzeniach specjalnych.
Pilzno leży przy drodze krajowej nr 73, łączącej Jasło z Tarnowem. Z obu miast dotrzeć można w około 20-30 minut samochodem. Dla osób podróżujących komunikacją publiczną dostępne są autobusy – przystanek znajduje się niedaleko Rynku.
Warto połączyć wizytę w muzeum ze spacerem po Pilźnie. Rynek z ratuszem, kościół parafialny, stare kamienice – miasteczko zachowało klimat małomiasteczkowej zabudowy. Na zwiedzanie całości wystarczy 2-3 godziny.
Budynek muzeum pochodzi z 1908 roku i sam w sobie stanowi zabytek – to przykład małomiasteczkowej architektury użyteczności publicznej z początku XX wieku.
Muzeum działa w strukturach Domu Kultury w Pilźnie, co oznacza, że często organizowane są tu dodatkowe wydarzenia – spotkania autorskie, warsztaty, wykłady. Przed wizytą warto sprawdzić kalendarz wydarzeń. Placówka stara się być nie tylko strażnikiem przeszłości, ale też miejscem aktywności kulturalnej dla lokalnej społeczności.